Jesaja 47:1-4

Kom van je troon af, zet je neer in het stof, vrouwe Babel;
kies een zitplaats op de grond, vrouwe Chaldea.
Niet langer noemt men je teergevoelig en verfijnd.
Pak de handmolen, maal het graan.
Sla je sluier terug, schort je rokken op, ontbloot je dijen, doorwaad rivieren.
Naakt word je tentoongesteld, openlijk zul je te schande staan.
Zo neem ik wraak, en niemand houdt me tegen.

– Hij is onze bevrijder, de Heilige van Israël, zijn naam is HEER van de hemelse machten.

Spreuken 16:18v

Hooghartigheid gaat vooraf aan ellende, hoogmoed komt voor de val.
Beter in eenvoud leven met de armen dan de buit verdelen met hoogmoedigen.

Lukas 1:51v

Hij toont zijn macht en de kracht van zijn arm en drijft uiteen wie zich verheven wanen,
heersers stoot hij van hun troon en wie gering is geeft hij aanzien.

Matteüs 23:12 (epp)

Wie zichzelf verhoogt zal worden vernederd, en wie zichzelf vernedert zal worden verhoogd.

 Hoogmoed komt voor de val

De dagtekst uit Jesaja is geen vreemde eend in de Bijbel.
Zonder enige moeite vind ik drie teksten (van een oude leraar, van Maria, van Jezus) die hetzelfde zeggen: al ben je nog zo rijk, populair of machtig, je moet uiteindelijk verantwoording afleggen aan God.
Eigenlijk zeg ik dat te netjes: als je in deze wereld invloedrijk bent en welvarend, moet je drie keer uitkijken of je ‘de andere 99 %’ nog wel ziet staan.
Zo niet, dan weet God je te vinden!

Oeff…

Maar: in dit geval zorgt die toch strenge boodschap ervoor dat de hoorders ervan de vlag uitsteken!

Dat zijn namelijk de Joden (intussen zijn ze zo gaan heten, want vooral Judeeërs) die zijn gedeporteerd naar Babel.
Oké, de meesten hebben ’t er niet slecht: ze hebben werk, een redelijk inkomen en een woning in een fatsoenlijke wijk.
Maar toch: je bent tweederangs voor je omgeving.
Maar toch: al ben je tweede of zelfs derde generatie – je roots blijven trekken…
(Onthoud dat ff als er weer eens een politicus begint te oreren over dubbele nationaliteiten of culturen!)

En dan komt er namens God een boodschap…
Een lied van hoop en herstel, zoals we dat vanaf Jesaja 40 in diverse toonaarden hebben horen zingen.
En hier zie je hoe dat lied soms ook een scherpe klank heeft (zoals later bijvoorbeeld de lofzang van Maria).

‘Vrouwe Babel’ wordt hier aangesproken.
Alsof de spreker – namens de Joden – op de knieën gaat voor die roemruchte wereldmacht.

Maar dan mis je de cynische ondertoon!
Die wordt al wat duidelijker als de parallelle aanspraak klinkt: ‘vrouwe Chaldea’.

Subtiel, maar als met een naald wordt hier de Babylon-ballon doorgeprikt.
Want Babel is natuurlijk een naam met grandeur
‘Babel’ is een naam uit de oertijd – verbonden aan de oorsprong van de menselijke beschaving…

Zeker.
Maar de bazen van dat moment zijn geen echte Babelaars.
Het zijn ‘Chaldeeën’.
En al dragen ze die naam met trots – ze zijn upstarts, nouveaux-riches: ze stammen af van wilde nomaden uit woestijnen, moerassen of Bel weet waar weg…

Even tussen haakjes, dat zie je ook wel terug in hun manier van superpowertje spelen.
Vergeleken met andere wereldmachten (eerder: Assyrië, Egypte; later: Perzië, Rome) zijn de Babyloniërs amateurs.
Overmatig gewelddadig, übernationalistisch, megalomaan, egocentrisch en kortzichtig.
Hun rijk zal net 60 jaar bestaan.
En als koning heeft alleen Nebukadnezar (II) blijvend indruk gemaakt op het nageslacht…

Wel – hier krijgt de Babel de rekening gepresenteerd van de Allerhoogste Koning (zoals eerder Assyrië: Jesaja 10).

Babel, de symbolische trotse jonkvrouw, heeft opeens geen personeel meer of tweederangsburgers voor de rotklusjes…
Ze moet van haar hoge troon afstappen.
Ze moet nu haar eigen wasjes gaan draaien en zelf achter het aanrecht voor een hap eten…

Boontje komt om z’n loontje…
Klinkt kinderachtig, maar is de kernachtige versie van de Bijbelse rode draad van Gods ‘proportionele’ rechtsprincipe: je zult – als je je leven niet betert – zelf meemaken wat je anderen hebt aangedaan!

Zoals ik al zei: voor de Joden was deze boodschap reden om de vlag uit te steken: God komt!

En, me dunkt dat deze beeldende boodschap nog steeds spreekt.
In elke wereld waarin de rijken niks liever doen dan rijker worden en de armen geen keus hebben dan verder te verarmen…

Rest de vraag of ik en jij enthousiast worden van de boodschap van Gods komst…
Zit je hoog, of zit je laag?
Hoor je bij de 1 of de 99 % ?

Als je met een scheef oog alvast naar Betlehem kijkt, kan de setting daarvan nu geen verwondering meer wekken!

Tijd om te knielen,
dus.

 

 

Dick Noort

Dick Noort

Predikant Zuidhorn

Foto bovenaan pagina
Budapest, 1956: mega-standbeeld van Josef Stalin wordt neergehaald